کمال گرایی چیست؟ و شخصیت کمال طلب چگونه درمان می شود

کمال گرایی یا کمال طلبی (به انگلیسی Perfectionism) نوعی صفت و ویژگی شخصیتی است که در آن فرد در هر کاری که انجام می‌دهد از خودش انتظار دارد که کامل و بدون نقص باشد. بدیهی است که این انتظارات واقع بینانه نیست زیرا این جهان نسبی است و از دیدگاه افراد مختلف بی نقص بودن مقیاس یکسانی ندارد. این ویژگی شخصیتی به دنبال خود اختلالات دیگری نیز به وجود می‌آورد که می‌تواند زمینه ساز ناراحتی و افسردگی در فرد کمال طلب شود.

هدف از نگارش این مقاله آشنایی با ویژگی‌های افراد کمال گرا و ارائه راه کارهایی برای اصلاح و درمان این نوع شخصیت مخرب می‌باشد.

کمال گرایی چه نشانه‌هایی دارد؟

همان طور که گفته شد افراد کمال گرا اهدافی غیر واقع بینانه برای خودشان مشخص کرده و برای رسیدن به آن تلاش بسیاری می‌کنند. آن‌ها استانداردهای شخصی بالایی داشته و از خودشان انتظار دارند که در کاری که انجام می‌دهند، بی نقص باشند و هر گونه اشتباه را شکستی بزرگ می‌دانند. این افراد تصور می‌کنند که تنها زمانی ارزشمند هستند و دیگران دوستشان دارند که نقص و اشتباهی نداشته باشند. به طبع هر گونه انتقاد از این افراد آن‌ها را دچار اضطراب می‌کند. همچنین افراد کمال طلب بسیار دقیق هستند و توجه زیادی به جزئیات دارند. کمال طلبی ارتباط نزدیکی با اختلال خودشیفتگی دارد. افراد خودشیفته دوست دارند که دیگران به آن‌ها احترام بگذارند و فکر می‌کنند تنها زمانی می‌توانند احترام دیگران را کسب کنند که بی نقص و عاری از اشکال باشند.

لازم به ذکر است که فرد کمال طلب با فرد پر تلاش و هدفمند فرق دارد. شاید هر دو یک رفتار را آشکار کنند اما شعور رفتاری متفاوتی از خود بروز می‌دهند. برخی از روانشناسان کمال طلبی را به دو نوع سالم و ناسالم تقسیم بندی می‌کنند. در کمال طلبی سالم، فرد برای رسیدن به اهدافش تلاش بسیار می‌کند و مسئولیت پذیر است، اما اگر نتوانست به خواسته‌اش برسد، اعتماد به نفس خود را از دست نمی‌دهد. از طرف دیگر در کمال طلبی ناسالم، فرد ارزش خود را به توانایی‌اش می‌بیند و اگر در کاری شکست بخورد، دچار نا امیدی شده و اعتماد به نفسش افول می‌کند. برخی از روانشناسان دیگر این دسته بندی را قبول نداشته و به صورت کلی کمال طلبی را از هر نوعی که باشد، رفتاری مخرب تلقی می‌کنند. این دسته از روانشناسان کمال‌گرایی را متفاوت از گرایش به تعالی در نظر می‌گیرند.

یکی از پیامدهای کمال گرایی می‌تواند اختلال وسواس اجباری (Obsessive Compulsive Disorder) باشد که اختلال وسواس فکری-عملی نیز نامیده می‌شود. اضطراب و استرس ناشی از عدم اشتباه می‌تواند منجر به رفتارهای اجباری و اختلالاتی نظیر کندن مو، ذخیره‌سازی، جویدن ناخن، بدریخت انگاری و … شود که در نتیجه آن فرد زمان بسیاری را تلف کرده و ذهنش برای انجام کارهای مهم خسته می‌شود. رفتارهای اجباری که در فرد بروز می‌کند خودآگاه بوده و می‌توان آن‌ها را ترک کرد، اما اضطراب ناشی از مقاومت در برابر این تمایل، ممکن است سبب عدم موفقیت در ترک این نوع رفتارهای اجباری شود.

درمان کمال گرایی

علاوه بر آن یکی دیگر از پیامدهای کمال گرایی این است که فرد حوزه فعالیت خود را کاهش می‌دهد، زیرا کمال طلبی انرژی زیادی از او می‌گیرد. فرد کمال گرا تمایل دارد که در هر کاری نمونه باشد و چون این موضوع امکان پذیر نیست و یک نفر نمی‌تواند در کارهای مختلف بدون نقص باشد، از شرکت در فعالیت‌های مختلف دوری می‌کند. اگرچه بعضی از اکتشافات در نتیجه کمال‌گرایی ایجاد شده است، اما در بسیاری از موارد نیز کمال طلبی باعث شده که افراد نتیجه کار خود را آن‌قدر کامل نبینند و تمایل خود را به انتشار آن از دست بدهند، هر چند ممکن است که دستاورد آن‌ها بتواند الهام بخش دیگران باشد یا حتی در نظر بعضی افراد موفقیت بزرگی محسوب شود.

علت تظاهر کمال گرایی

بسیاری از رفتارهای ما ریشه در کودکی و نوجوانی دارد. کمال گرایی نیز یکی دیگر از رفتارهایی است که در کودکی شکل می‌گیرد. والدینی که از فرزند خود بسیار انتقاد می‌کنند و از او انتظارات بالایی دارند، رفتار کمال طلبی را در او پرورش می‌دهند.

زمانی که کودک اشتباه می‌کند والدین نباید برخورد بدی با فرزند خود داشته باشند یا او را سرزنش کنند زیرا ممکن است کودک دچار اضطراب شود و تصور کند والدینش دیگر دوستش ندارند. این موضوع می‌تواند این باور را در کودک ایجاد کند که نباید اشتباه کند و اگر نقصی داشته باشد دیگر ارزش عشق و محبت دیگران را ندارد و اعتماد به نفسش از بین می‌رود.

همان طور که می‌بینید یک رفتار به ظاهر ساده والدین می‌تواند سبب ایجاد چنین باورهای اشتباهی در ناخودآگاه فرد شود که به راحتی نیز قابل اصلاح نیست.

انواع کمال گرایی

کمال گرایی می‌تواند انواع مختلفی داشته باشد که شامل:

خود محور: این دسته از افراد از خودشان انتظارات و توقعات بالایی دارند.

دگر محور: این دسته از افراد از دیگران انتظار کامل بودن دارند و هر گونه نقصی در اطرافیانشان آن‌ها را به هم می‌ریزد. آن‌ها افرادی مشکل پسند هستند و برای آن‌ها هیچ کس آن طور که باید نیست. به طور مثال والدینی که انتظار دارند فرزند آن‌ها کامل باشد کمال گراهایی از نوع دگر محور هستند که می‌توانند کمال گرایی خود محور را در فرزند خود پرورش دهند.

اجتماع: در این نوع، خواسته‌ها و انتظارات جامعه به گونه‌ای است که از فرد می‌خواهد کامل و بدون نقص باشد و شخصیت کمال طلبی را در او پرورش می‌دهد.

درمان کمال گرایی

اولین قدم برای درمان قطعی کمال گرایی این است که فرد این مشکل را در خود شناسایی کند و آن را بد بداند. بسیاری از افراد مشکلات خود را نمی‌بینند و اگر دیگران نیز به آن‌ها بگویند یا نمی‌پذیرند و یا حتی اگر بپذیرند، میل به کامل بودن را صفت بدی نمی‌دانند. در پاسخ به این افراد باید گفت که هر چیزی که سبب ایجاد اضطراب و به هم ریختگی در شما شود به عنوان یک اختلال در نظر گرفته شده و باید درمان شود. در مرحله بعد لازم است که فرد همان طور که هست با همه نقص‌ها و اشتباهاتش خود را بپذیرد و به این باور برسد که حتی اگر بهترین رفتار را داشته باشد باز هم ممکن است دیگران از او انتقاد کنند.

اگر خودتان به تنهایی نمی‌توانید این کار را انجام دهید بهتر است که به مشاور و روانشناس مراجعه کنید. به همین منظور یکی از درمان‌‌های جلسه مشاوره، درمان بر مبنای پذیرش (Acceptance-based behavior therapy) می‌باشد که به فرد کمک می‌کند که خود را همان طور که هست ببیند و بپذیرد. علاوه بر آن یکی دیگر از درمان‌های کمال گرایی، رفتار درمانی شناختی می‌باشد که سبب اصلاح باورهای کمال گرایانه در فرد مبتلا شده و نتایج مثبت خوبی در پی داشته است.

تلفن کلینیک روانشناسی

مشاوره روانشناسی

شخصیت حساس چیست؟

برخورد با افراد حساس

در برخورد با افراد حساس در ابتدا ممکن است شما او را با یک فرد خجالتی و درونگرا اشتباه بگیرید.

افراد حساس احساسات درونی خود را به سختی بروز می‌دهند. شما در برخورد با این افراد مواظب استفاده از کلمات باشید. موقعیت‌ها را با لحن مناسب و کلمات به جا شفاف‌سازی کنید.

از تنش پرهیز کنید. اگر موجب ناراحتی آن‌ها را فراهم کرده اید. احساس ندامت و گناه کنید. جانب احترام را در رفتار با آن‌ها نگه دارید. زیرا رفتار محترمانه برای آن‌ها بسیار مهم است. حس مهم بودن را به آن‌ها القا کنید.

اگر با این افراد روابط احساسی دارید بدانید که در این روابط خیلی زود دچار احساس شکست و آسیب روانی می‌شوند.

اگر احتیاج به انزوا و خلوت دارند مزاحم شان نشوید. از آن‌ها به شکل صریح انتقاد نکنید، انتقادات خود را به شکل پیشنهاد در لفافه مطرح کنید.

احساسات خود را صادقانه به آن‌ها ابراز کنید. زمانی که موضوعی را برای شما توضیح می‌دهند حرف شان را قطع نکنید.

افراد حساس به شدت به هنر علاقه‌مند هستند، پس برای صحبت با آن‌ها موضوع مناسبی را انتخاب کنید.

اگر نمی‌توانید با این افراد نازک نارنجی و زود رنج برخورد مناسب داشته باشید. هرگز به آن‌ها نزدیک نشوید. صدمات روحی گاهی در فرد حساس جبران‌ناپذیر است.

ویژگی های افراد حساس

افراد حساس به صورت ژنتیکی و از لحاظ فیزیولوژیکی دچار حساسیت بیشتری نسبت به افراد دیگر هستند.

آن‌ها ویژگی‌های خاصی دارند از قبیل:

  • پردازش عمیق اطلاعات در موارد مختلف
  • تمرکز عمیق بر روی مسائل

کارهایی را که ملزم به رعایت با جزئیات بالاست را به این افراد بسپارید زیراکه این افراد بسیار مسئولیت‌پذیر و وظیفه‌شناس هستند.

از لحاظ رفتاری، حرکتی و در کارهای فیزیکی نیاز به مهارت دارند. آرام و قرار ندارند و در یک جا ثابت نمی‌مانند. نیمکره‌ی راست مغز این افراد قوی‌تر است.

نسبت به صدا، نور و بو شدیدا حساس و تحریک‌پذیر هستند.

درمان روحیه حساس

درمان روحیه افراد حساس به این شکل است که در مرحله ی اول باید در مهارت‌های رفتاری خود تغییر ایجاد کنند. این افراد باید با خود صادق باشند و بپذیرند که نسبت به دیگران حساس‌تر هستند.

درمان روحیه حساس

افراد حساس بهتر است روابط اجتماعی خود را گسترده‌تر کنند

آن‌ها باید دید وسیع‌تری نسبت به مسائل اطراف پیدا کرده و به ارزش افراد پی ببرند. بهتر است از شر انرژی‌های منفی رها شوند. برای پرداختن به این کار می‌توانند به ورزش روی آورده و به مشت زدن، دویدن و حتی فریاد زدن از انرژی منفی دوری کنند.

افراد حساس بهتر است روابط اجتماعی خود را گسترده‌تر کنند. آن‌ها برای دور بودن از احساس زودرنجی معمولا از اجتماع فاصله می‌گیرند. این افراد به انزوا علاقه‌مند هستند، یک گزینه برای درمان روحیه حساس حضور در جمع و پرهیز از انزوا است.

آن‌ها باید با اعتماد به نفس بیشتر به توانایی‌های خود آگاهی پیدا کنند. با شناخت نقاط ضعف و قوت خود می‌توانند حساسیت‌های بی مورد را در خود به حداقل برسانند.

اطرافیان و نزدیکان باید به این افراد کمک کنند. تا بتوانند بر مشکلات خود فائق آیند. با رعایت برخی موارد روحیه اعتماد به نفس و مثبت اندیشی را در آن‌ها تقویت کنند.

چگونه جزو افراد حساس نباشیم

افراد با روحیه‌ی حساس در ابتدا درونگرا به نظر می‌رسند. آن ها تحت تاثیر عوامل محیطی قرار می‌گیرند. این افراد در برابر ناملایمات خیلی سریع از کوره در می‌روند.

چگونه جزو افراد حساس نباشیم

آستانه‌ی تحمل آن‌ها در برابر درد بسیار پایین است

حساس بودن به شکل طبیعی خوب یا بد مطلق نیست. افراد حساس در مواجهه با بیشتر موانع و ناملایمات زندگی از خود ضعف بروز می‌دهند.

آن‌ها افرادی بسیار زودرنج هستند که با بروز کوچکترین مشکل ممکن است مسیر زندگی‌شان منحرف شود.

برای رفتار درست با افراد حساس بهتر است روحیات و رفتار آن‌ها را بشناسیم.

تلفن کلینیک روانشناسی

مشاوره روانشناسی

وسواس فکری عملی

وسواس فکری عملی (OCD) یک اختلال شایع، حاد و پایدار است که فرد نمی‌تواند افکار و اعمال تکرارشونده خود را کنترل کند و تمایل به تکرار دوباره آن‌ها دارد.

علایم و نشانه‌ها

اشخاصی که مبتلا به این نوع اختلال هستند، دارای علایم فکری و رفتاری می‌باشند که همه جوانب زندگی مانند مدرسه، کار و حتی روابط فردی آن‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد. وسواس فکری می‌تواند شامل افکار، تمایلات و تصاویر ذهنی باشد که فرد به طور مکرر با آن مواجه می‌شود. از جمله این وسواس‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ترس از میکروب و آلودگی
  • تابوهای ذهنی در رابطه با مذهب، رابطه جنسی و …
  • افکار خشونت آمیز علیه خود یا دیگران
  • تمایل به نظم زیاد

وسواس‌های رفتاری معمولا در پاسخ به وسواس‌های فکری ایجاد می‌شود و می‌تواند موارد زیر را در برگیرد:

  • تمیز کردن زیاد و یا شست و شوی زیاد دست‌ها
  • چک کردن زیاد وسایل مانند اطمینان از قفل بودن در یا خاموش بودن گاز
  • شمارش اعداد بدون علت

وسواس فکری عملی

درمان وسواس فکری عملی

درمان این نوع اختلال معمولا با دارو یا روان‌درمانی و یا ترکیبی از هر دو انجام می‌شود. اگرچه درمان در اکثر مواقع موفقیت‌آمیز است، اما گاهی اوقات اشخاص باز ممکن است برخی از علایم را تجربه کنند که این بستگی به شرایط جسمی و روحی بیمار دارد. برای درمان وسواس عملی به دلیل پیشروی افکار و ایجاد الگو رفتاری، ممکن است زمان بیشتری صرف شود تا نتیجه مطلوب به دست آید.

گاهی اوقات افراد مبتلا به وسواس فکری عملی ممکن است دارای اختلالات روانی دیگری مانند اضطراب، افسردگی و اختلال بدشکلی بدن (اختلالی که در آن فرد بیمار به اشتباه فکر می‌کند قسمتی از بدنش غیرطبیعی است) نیز باشند که هنگام مشاوره و تصمیم گیری برای درمان، باید این موارد نیز در نظر گرفته شود.

سرای مشاوره با کادری از مشاوران کارآزموده، در همه زمینه‌های مشاوره از جمله مشاوره وسواس فکری و مشاوره وسواس عملی آماده ارائه خدمات می‌باشد.

تلفن کلینیک روانشناسی

مشاوره روانشناسی

شخصیت وابسته چیست و چگونه درمان می شود؟

در وابستگی سالم افراد از نظر عاطفی با یکدیگر پیوند مستحکمی دارند و در صورت نیاز و هنگام بروز یک مشکل یا برای تجدید روحیه به ارتباط با یکدیگر رو می آورند. وابستگی سالم بین افراد باعث احساس امنیت، علاقه و اعتماد نسبت به یکدیگر می شود. اما وابستگی شدید و افراطی زندگی فرد را مختل می کند. در وابستگی شدید فرد وابسته کنترل و اختیار زندگی خود و حتی کوچکترین تصمی گیری مسائل روزانه خود را به دست دیگری می سپارد و بدون وجود فرد دیگر عملا نمی تواند زندگی کند. وابستگی شدید و افراطی از ویژگی های اختلال شخصیت وابسته است.

ویژگی اختلال شخصیت وابسته

افرادی که شخصیت وابسته دارند نسبت به تنهایی و طرد شدن حساس هستند و تحمل آن را ندارند. آنها از ترس طرد شدن جرات مخالفت با دیگران را ندارند و به هر خواسته دیگران تن می دهند تا مبادا از طرف دیگران طرد شوند. ترس از طرد شدن در اختلال شخصیت وابسته به حدی است که حاضر می شوند دیگران حتی حقوق آنها را زیر پا بگذارند ولی آنها را ترک نکنند.
آنها در هر مسئله ای نیاز به تایید و حمایت صد درصدی طرف مقابل دارند و نمی توانند به طور مستقل کاری انجام دهند.
آنها با سلطه گری، متوسل شدن به زور و پرخاشگری و از طریق کنترل کردن دیگران سعی می کنند دیگران را وادار کنند مطابق میل آنها رفتار کنند.
مبتلایان به اختلال شخصیت وابسته حس همدلی ندارند و نمی توانند مشکلات دیگران را درک کنند. آنها هیچ مسئولیتی را نمی توانند به عهده بگیرند و از انجام کارها به طور مستقل ناتوان هستند. این افراد به دلیل شخصیت وابسته ای که دارند مسئولیت تمام کار ها و تصمیم گیری های جزئی و مهم خود را به دیگران می سپارند.

شخصیت وابسته چیست

درمان اختلال شخصیت وابسته

درمان اختلال های شخصیت به طور کلی سخت تر از اختلالات دیگر است. زیرا شخصیت افراد نسبت به تغییر مقاوم است و زمان طولانی تری نیاز است تا فرد وابسته بتواند شخصیت خود را تغییر دهد. این افراد معمولا نسبت به اختلال خود بینش ندارند و متوجه نیستند که چرا روابط آنها با دیگران دچار اختلال می شود. زیرا از نظر خود به دیگران محبت می کنند، سعی در برآورده کردن نیاز های دیگران دارند، هیچ گونه مخالفتی با دیگران نمی کنند و همیشه طوری رفتار می کنند که دیگران را خشنود کنند و آنها را  به هر قیمتی راضی نگه دارند. بنابراین نمی دانند چرا با وجود همه این عوامل باز هم در روابط با دیگران دچار مشکل می شوند.
ترکیب روشهای دارو درمانی و روان درمانی برای درمان شخصیت وابسته مناسب است.
افراد دارای شخصیت وابسته به دلیل ترس از تنهایی و طرد شدن و عدم توانایی تصمیم گیری مستقلانه اغلب دچار افسردگی و یا اضطراب هستند. بنابراین ابتدا باید درمان این اختلالات را در نظر داشت. برای درمان افسردگی و اضطراب آنها می توان از دارو درمانی کمک گرفت. پس از آن که افسردگی و اضطراب آنها  با کمک دارو کاهش پیدا کرد، از طریق روان درمانی و مشاوره فردی باید به این افراد کمک شود تا بتوانند نسبت به روابط مشکل ساز خود با دیگران آگاهی پیدا کنند و نسبت به تغییر آن و کاهش وابستگی اقدام کنند.
درمان اختلال شخصیت وابسته باید به سمت کاهش وابستگی پیش رود به طوری که بتوانند مستقلانه رفتار کنند. بنابراین یکی از تکالیف آنها می تواند سپردن تصمیم گیری های کوچک و جزئی به آنها باشد. مثلا می توان لیستی از کار های روزمره را تهیه کرد و به آنها سپرد تا به اختیار خود و بدون نیاز به دیگران آنها را انجام دهند.

تلفن کلینیک روانشناسی

مشاوره روانشناسی

ویژگی های افراد برون گرا چیست؟

روانشناسان بسیاری به بررسی شخصیت انسان پرداخته اند و آن را دارای ابعاد مختلفی می دانند. یکی از این ابعاد شخصیت، برون گرایی است که بر جنبه های مختلف زندگی افراد تاثیر می گذارد. افراد برون گرا ویژگی هایی دارند که در ادامه به آنها می پردازیم. اگر این ویژگی ها در شما وجود دارند، شما شخصیت برون گرا دارید. شدت این ویژگی ها نیز هر چه بیشتر باشد شما به همان نسبت برون گرا تر هستید.

اگر این ویژگی ها را دارید برونگرا هستید

افراد برون گرا به راحتی با دیگران ارتباط برقرار می کنند و افکار، عقاید و احساسات خود را بروز می دهند و درباره آن صحبت می کنند.

افراد برون گرا بودن با جمع و فعالیت های جمعی و با دیگران کار کردن را ترجیح می دهند تا فعالیت های انفرادی؛ آنها تفریحات گروهی را دوست دارند و به ندرت پیش می آید به تنهایی کاری انجام دهند.

افراد برون گرا معمولا در کار ها پیش قدم می شوند، به استقبال موقعیت های ناآشنا و افراد جدید می روند، به راحتی دوستان جدیدی پیدا می کنند و دایره ارتباطی آنها گسترده تر است. آنها به طور فعالانه موقعیت هایی را جستجو می کنند که بتوانند در آن به فعالیت های اجتماعی و گفتگو بپردازند و با مردم در ارتباط باشند.

آنها حرف زدن با دیگران را دوست دارند و از آن خسته نمی شوند. حتی تمایل دارند افکار خود را نیز با صدای بلند بیان کنند و آنها را با دیگران در میان بگذارند.

افراد برون گرا شاد، مثبت و افرادی اجتماعی هستند. این به این معنی نیست که آنها اصلا در زندگیشان مشکل ندارند و با چالش مواجه نمی شوند، بلکه آنها خوش بین هستند و راحت تر از دیگران می توانند فکر خود را از مشکلات منحرف کند و درگیری ذهنی با آن نداشته باشند.

ویژگی-های-افراد-برون-گرا-چیست

از ویژگی های دیگر افراد برونگرا می توان ریسک کردن و انجام کارهای غیر قابل پیش بینی را نام برد. آنها از از دست دادن نمی ترسند. به همین دلیل معمولا بدون برنامه ریزی خاصی کاری انجام می دهند، تصمیمات ناگهانی می گیرند و سریع نیز به آن عمل می کنند. تصمیمات ناگهانی گرفتن همیشه هم بد نیست؛ در موقعیت هایی که لازم است عکس العمل سریعی داشته باشیم آنهایی که برون گرا هستند معمولا بهتر عمل می کنند تا آنهایی که درون گرا هستند.
آنها انعطاف پذیر تر هستند و به راحتی خودشان را با موقعیت جدید سازگار می کنند. برای آنهایی که برون گرا هستند رقابت با دیگران لذت بخش است. آنها چالش کردن با دیگران را دوست دارند و از آن انرژی می گیرند.
گفته می شود پرخاشگری در افراد برون گرا بیشتر است چرا که تمایل به بازداری و خودداری در آنها کمتر از دیگران است و معمولا احساسات خود را با شدت بیشتری ابراز می کنند.
فردی که برون گراست اعتماد به نفس بالایی نیز دارد و دوست دارد در جمع و مهمانی ها مرکز توجه باشد. معمولا برون گرا ها افرادی خوش مشرب هستند که با حرف های خود دیگران را سرگرم می کنند و هر کسی از بودن با آنها لذت می برد.

مشکلات افراد برونگرا

ویژگی برون گرایی البته مقداری مشکلات نیز برای این افراد به همراه دارد. به عنوان مثال آنها دوست دارند خود را در جمع مطرح کنند و مرکز توجه جمع باشند. بنابراین بیشتر از افراد دیگر صحبت می کنند و درباره هر موضوعی همیشه حرف برای گفتن دارند. همین مسئله ممکن است باعث شود دیگران مجالی برای حرف زدن و ابراز عقاید و نظرات خود نداشته باشند. در نتیجه ممکن است از نظر دیگران افرادی خودخواه و بی توجه به بقیه به نظر بیایند.

مشاوره روانشناسی

راه های افزایش هوش هیجانی کدامند؟

هوش هیجانی چیست؟

هوش هیجانی یا EQ مهارت توانایی شناخت هیجانات و احساسات خود و دیگران، بیان و درک این احساسات و مدیریت آنها است. هوش هیجانی اکتسابی است و ما می توانیم با یادگیری و تمرین برخی روش ها هوش هیجانی مان را افزایش دهیم. افزایش هوش هیجانی باعث افزایش سازگاری فرد با محیط می شود.

راه های افزایش هوش هیجانی

برای افزایش هوش هیجانی ابتدا باید از هیجانات و احساس های مختلف آگاهی پیدا کرد و آنها را شناخت. یکی از راه های شناخت احساسات، توجه به حالت چهره و بدن یا لحن صدای خود و دیگران است. از این طریق می توانیم بفهمیم چه احساسی داریم و هنگام داشتن این احساسات بدن و چهره مان چه حالتی پیدا می کند. به عنوان مثال هنگام احساس عصبانیت چهره مان در هم می رود و اخم می کنیم، دستمان مشت می شود، ضربان قلب و تنفس مان تندتر می شود و … . بنابراین مشاهده و دقت به رفتار دیگران یکی از راه های تقویت هوش هیجانی است.
بیان احساسات و در میان گذاشتن آنها با دیگران راهی دیگر برای افزایش هوش هیجانی و درک بهتر احساسات است. بیان درست احساسات و همدلی کردن با دیگران مهارتی است که منجر به تقویت هوش هیجانی افراد می شود. همدلی با دیگران باعث درک احساسات آنها و توجه به نیاز ها و خواسته دیگران می شود. از طریق همدلی کردن ما خود را جای دیگران می گذاریم و سعی می کنیم احساسات طرف مقابل و عوامل بوجود آورنده این احساسات را درک کنیم.
توانایی مدیریت هیجان ها، چه هیجانات مثبت و چه منفی، مورد دیگری است که به افزایش هوش هیجانی افراد کمک می کند. بیشتر افراد در مدیریت احساسات منفی خود بیشتر مشکل دارند تا احساسات مثبت.

راه-های-افزایش-هوش-هیجانی

یکی از راههایی که به مدیریت هیجانات ناخوشایند کمک می کند تهیه لیستی از عواملی است که منجر به ایجاد احساسات منفی در شما می شود. با تهیه این لیست هم می توانید بهتر متوجه شوید که چه موقعیت هایی شما را آزرده می کند و هم می توانید پیش از اینکه در این موقعیت ها قرار بگیرید، از آنها اجتناب کنید و شرایط ایجاد احساسات ناخوشایند را در خود به وجود نیاورید.
فایده دیگر تهیه این لیست این است که شما می توانید درباره واکنش های دیگری که می توانید به این موقعیت ها داشته باشید فکر کنید. بنابراین به تدریج یاد می گیرید هنگام برخورد با هیجانات منفی و ناخوشایند رفتار های کمتر آسیب زا را جایگزین کنید و مدیریت احساسات خود را در دست بگیرید.
تقویت هوش هیجانی اگر از دوره کودکی شروع شود بهتر است. زیرا کودکان آمادگی بیشتری برای یادگیری دارند. می توان به کودک یاد داد که احساسات خود را بشناسد و با شناخت احساسات بتواند آنها را هم تفکیک کند. به عنوان مثال بازی هایی ترتیب داد تا ۴ هیجان اصلی شادی، غم، ترس و خشم را بتواند تشخیص دهد و حالت های چهره و بدنی آنها را بداند و از چهره و بدن خود و دیگران بتواند متوجه شود خود یا دیگران چه احساسی دارند. در مرحله بعد می توان به کودک نحوه واکنش مناسب به این هیجانات را آموزش داد. بیشتر کودکان در مورد مدیریت هیجانات خود، به ویژه کنترل خشم، نیاز به یادگیری و تمرین دارند. مثلا می توان به کودک آموزش داد بعد از اینکه احساسات خود را شناخت و متوجه شد احساسی که الان دارد احساس خشم و عصبانیت است، بتواند واکنش مناسب به آن را نیز تمرین کند و کنترل خشم را یاد بگیرد تا رفتاری انجام دهد که هم احساس خشمش را بروز داده باشد و هم کمترین میزان آسیب را به خود یا دیگران وارد کند. از این طریق می توان به افزایش هوش هیجانی کودک کمک کرد.

تلفن کلینیک روانشناسی

مشاوره روانشناسی

درمان کم خوابی

اگر شما نمی توانید به اندازه کافی بخوابید و اثرات کم خوابی شما را به یادگیری تکنیک های رفع این معضل مشتاق کرده است، به نکات زیر توجه کنید تا با چند راهکار عالی و اثربخش آشنا شوید.

راه کارهایی جهت درمان کم خوابی

  • سعی کنید روزانه کمی بیشتر فعالیت کنید. محققین دریافته اند افرادی که در طول روز تنها ۵ دقیقه پیاده روی می کنند نسبت به سایرین بیشتر احساس خواب آلودگی خواهند کرد.
  • قرار گرفتن در برابر نور تاثیرات مهمی در ریتم خواب بدن شما دارد. اختلال پیش آمده در خواب شبانه با تنظیم میزان نور می تواند به راحتی درمان شود. علاوه بر این، نور زیاد در طول شب به کم خوابی کمک شایانی می کند.
  • هنگامی که ما صدایی را می شنویم، مغز ما هشیار می شود. این زمانی می تواند مشکل ساز باشد که محیط خواب انسان پر سر و صدا باشد. محیط خواب خود را آرام نگه دارید چرا که نویز ها سبب جلب توجه و هوشیاری می شوند.
  • مطمئنا هنگام ایستادن کسی نمی خوابد. بنابراین وضعیت شما می تواند تأثیرات مثبتی بر خوابتان داشته باشد. این موضوع مرتبط به سیستم عصبی سمپاتیک است. سیستم عصبی سمپاتیک کنترل توابع خودکار بدن، مانند ضربان قلب را برعهده دارد. بنابراین، در افزایش هشیاری و مقابله با خواب بسیار موثر است.

درمان کم خوابی

  • کافئینی که در یک فنجان قهوه وجود دارد، در خوابتان اثرگذار خواهد بود. این محرک طبیعی به طور معمول در بسیاری از مواد خوراکی ما مانند قهوه، شکلات و… یافت می شود و در افزایش هشیاری نقش دارد. سعی کنید از رژیم غذایی حاوی ویتامین ب و سبزیجات در طول روز استفاده کنید.
  • به غیر از کافئین، محرک های دیگر به عنوان دارو بخصوص دارو های بدون نسخه وجود دارند که در بی خوابی موثر می باشند. به اثراتی که دارو ها بر روی خواب دارند، دقت کنید.
  • می توانید هنگام خواب در کنار یکی از اعضای خانواده‌تان بخوابید. مشاهده کردن حالت استراحت و خوابیدن دیگران مغز شما را تحریک می کند تا از محیط اطراف خود تبعیت کنید.
  • برای اینکه بتوانید از راهکار های بهتری بهره مند شوید می توانید مشکلات کم خوابی خود را با یک روانشناس در میان بگذارید تا بصورت دقیق تری به یافتن علت و درمان آن بپردازد. در اینصورت شما به صورت ریشه ای مشکل خود را درمان خواهید کرد.

مشاوره با روانشناس جهت درمان کم خوابی

شما هم وطنان عزیز در هرجایی که هستید می توانید به صورت تلفنی مشاوره بگیرید، هم چنین شما عزیزان در تهران میتوانید از خدمات مشاوره حضوری ما بهره مند شوید.

تلفن کلینیک روانشناسی

مشاوره روانشناسی

چگونه از گربه نترسیم؟

ترس شدید از گربه یا فوبیا گربه، ailurophobia نامیده می‌شود. بسیاری از افراد ممکن است دچار فوبیا نسبت به برخی حیوانات باشند که ترس از گربه از موارد شایع در کشور ما محسوب می‌شود.

 علایم فوبیا گربه

فرد مبتلا به این فوبیا در اکثر موارد می‌داند که ترسش غیر منطقی است، اما پاسخ او در مواجهه با گربه به صورت ناخودآگاه شکل می‌گیرد. این افراد با دیدن گربه دچار ضطراب و تپش قلب می‌شوند و سعی به اجتناب و فرار از شرایط می‌کنند. فرد مبتلا به فوبیا گربه حتی با دیدن تصویر و یا شنیدن اسم این حیوان نیز ممکن است دچار ترس شود و حالت دفاعی به خود بگیرد.

چگونه-از-گربه-نترسیم

علت ابتلا به فوبیای گربه

یکی از علت‌های این فوبیا از عدم شناخت گربه و باورهای اشتباه نسبت به آن منشا می‌گیرد. در برخی موارد نیز ممکن است فرد تجربه بدی در ارتباط با گربه در گذشته داشته باشد. اما در غالب موارد این ترس در کودکان با مشاهده ترس دیگران نسبت به گربه شکل می‌گیرد و به نسل‌های بعد نیز منتقل شود.

درمان فوبیا گربه

بسیار حائز اهمیت است که فرد مبتلا به این فوبیا تحت نظر روانشناس بالینی قرار گیرد، زیرا اگر این نوع فوبیا درمان نشود ممکن است گسترش پیدا کرده و مانع از بیرون رفتن این اشخاص شود. این نوع فوبیا قابل درمان است و بسته به علت ایجاد معمولا در زمان کوتاهی درمان می‌شود. روش‌های درمانی معمولا شامل درمان شناختی رفتاری، مواجهه و در موارد نادری در صورت همراهی با سایر مشکلات، دارو درمانی می‌باشد.

تلفن کلینیک روانشناسی

مشاوره روانشناسی

استرس و ریزش مو

در حالی که استرس در میزان کم و طبیعی می‌تواند سبب بهبود سلامت و عملکرد بدن شود، استرس‌های شدید و طولانی مدت با بسیاری از بیماری‌های روانی و جسمی در ارتباط است که خود این بیماری‌ها نیز می‌تواند بر استرس بیافزاید و فرد را وارد یک چرخه معیوب کند. یکی از این بیماری‌ها ریزش مو است که در ادامه به توضیح بیشتر در این زمینه می‌پردازیم.

ریزش مو

مو دارای یک سیکل طبیعی است که شامل سه مرحله رشد، توقف رشد و استراحت است. در مرحله رشد سلول‌های مو به سرعت رشد می‌کنند و موی قدیمی را خارج می‌کنند. این مرحله بر اساس ژنتیک و عوامل مختلف برای هر تار مو ممکن است ۲ تا ۸ سال ادامه پیدا کند. بعد از آن رشد مو متوقف شده و در نهایت می‌ریزد تا تار موی جدید امکان رشد پیدا کند. به صورت طبیعی بیشتر موها در فاز رشد هستند و معمولا ۲۰ درصد از موها در مرحله ریزش قرار دارند. پس ریزش یک تعداد تار مو (حدودا ۷۰) در روز طبیعی است. اما اگر ریزش مو از این حد بیشتر باشد احتمالا فرد دچار بیماری ریزش مو شده است.

استرس-و-ریزش-مو

بیماری ریزش مو یک اختلال چند عاملی است و فاکتورهای مختلفی در ایجاد آن نقش دارد که از جمله آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ریزش مو ارثی

بارداری

جراحی

بیماری و کمبودهای تغذیه‌ای

مانند لیکن پلان، پسوریازیس، لوپوس، کیست تخمدان، عفونت‌های قارچی، فقر آهن، کم خونی و …

مصرف داروها

مانند داروهای شیمی درمانی و قرص‌های ضد بارداری

روش‌های بهداشتی و زیبایی

مانند استفاده زیاد از ماسک مو، اتو و سشوار

ریزش مو در اثر استرس

استرس طولانی مدت سبب می‌شود که عملکرد فیزیولوژیک بدن دچار اختلال شود که در نتیجه آن ممکن است فولیکول‌ها توان لازم برای رشد مو جدید را نداشته باشند یا موها سریعتر وارد فاز استراحت شوند. در بعضی موارد استرس سبب ایجاد واکنش خودایمن در بدن شده که در آن گلبول‌های سفید به فولیکول‌های مو حمله می‌کنند و بر اثر آن ریزش مو سکه‌ای ایجاد می‌شود.

درمان استرس و توقف ریزش مو

اگر ریزش مو در نتیجه استرس ایجاد شده باشد، بعد از برطرف شدن استرس متوقف خواهد شد و رشد مو به حالت قبل باز می‌گردد. در این حالت مراجعه به روانشناس و مشاور بسیار کمک کننده است. در بسیاری از مواقع بینش‌های اشتباه مانند تمایل به تایید گرفتن از دیگران، توقع این که اتفاقات مطابق میل فرد باشد، توقع این که دیگران هیچ اشتباهی نداشته باشند و سایر موارد سبب ایجاد استرس می‌شود.

مشاور با استفاده از تکنیک‌های مختلف، باورهای نادرست را در فرد اصلاح می‌کند و با افزایش ظرفیت و افزایش سازگاری با محیط، سبب کاهش میزان استرس در مراجعه کننده می‌شود که به دنبال آن بهبود عملکرد بدن نیز حاصل خواهد شد.

تلفن کلینیک روانشناسی

مشاوره روانشناسی

ترس از قضاوت دیگران

همه افراد کم و بیش دوست دارند که استعدادها و توانایی‌هایشان دیده شود و مورد توجه قرار گیرد. در بعضی افراد این علاقه شدت پیدا کرده و سبب می‌شود که فرد زندگی خود را بر اساس نظر دیگران جهت دهی کند و مدام به نظر و فکر دیگران درباره خود بیاندیشد که این حالت سبب ایجاد استرس و اضطراب در او خواهد شد.

همه ما زمانی که میخواهیم در محیط کار یا درس در مقابل دیگران صحبت کنیم، دچار استرس می‌شویم اما در بعضی افراد این استرس از چند روز قبل شروع خواهد شد و فرد مدام نگران این خواهد بود که در موقعیتی قرار بگیرد که نتواند به خوبی صحبت کند و مورد قضاوت دیگران قرار بگیرد.

در ادامه به بررسی علل و راه‌های مقابله با ترس از قضاوت دیگران می‌پردازیم.

دلایل ترس از قضاوت دیگران

اهمیت زیاد به حرف و نظر مردم به دلیل تمایل زیاد به پذیرفته شدن و مورد تحسین قرار گرفتن ایجاد می‌شود چراکه بسیاری از افراد برای این‌که حس خوبی نسبت به خود داشته باشند نیاز به تایید گرفتن از دیگران دارند.

در برخی موارد این حالت از برتری طلبی نشات می‌گیرد زیرا افراد برتری طلب از خودشان انتظار زیادی دارند و دوست دارند که در هر موقعیت یا مکانی بهترین به نظر بیایند.

ترس از قضاوت

همچنین این حالت ممکن است از کمبود اعتماد به نفس ایجاد شود. برخی افراد با اینکه به ظاهر اعتماد به نفس بالایی دارند، از درون و در ناخودآگاهشان احساس بی ارزشی می‌کنند و برای غلبه به این احساس نیاز به تایید و تحسین دیگران دارند.

ترس از قضاوت دیگران همچنین می‌تواند دلایل ارثی و فیزیولوژیکی نیز داشته باشد.

غلبه بر ترس از قضاوت دیگران

اول از همه باید در نظر داشته باشیم که دیگران هم قطعا بی نقص نیستند و به همراه ما در این زندگی در حال تجربه هستند و ممکن است در هر زمان نظرات متفاوتی داشته باشند. علاوه بر آن نظرات افراد با یکدیگر متفاوت است و ممکن است در حالی که ما به نظر بعضی افراد جذاب باشیم، برخی دیگر نظر مساعدی نسبت به ما نداشته باشند. پس همیشه نمی‌توان نظر همه افراد را به خود جلب کرد و همیشه افرادی هستند که کارهای ما مورد تایید و پسندشان نباشند.

نکته دوم این است که همه افراد ممکن است در برخی موقعیت‌ها اشتباه کنند و رفتار درستی از خود نشان ندهند، پس از خود انتظار نداشته باشید که همیشه و همه جا بهترین عملکرد را داشته باشید. افراد دیگر هم مانند شما با ضعف‌ها و نیازهایشان درگیر هستند. در بعضی موارد نیز افراد به دلیل کاستی‌ها و عقده‌های خودشان پشت سر شما صحبت می‌کنند.

همچنین باید بدانیم که آدم‌ها در زندگی ما ثابت نیستند و ممکن است روزی باشند و روزی دیگر نباشند، اما تنها کسی که همیشه با شماست خودتان هستید. پس سعی کنید اهداف و خواسته‌های خود را بشناسید و در جهت رسیدن به آن‌ها قدم بردارید. زندگی کوتاه است پس زمان و انرژی خود را صرف حرف مردم نکنید.

اگر ترس از قضاوت دیگران ریشه در ناخودآگاهی افراد دارد، بهتر است برای برطرف کردن آن از کمک حرفه‌ای در این زمینه بهره‌مند شوند زیرا مشکلاتی از این قبیل با کمک مشاور و روانشناس سریع‌تر درمان خواهد شد.

تلفن کلینیک روانشناسی